O REPUBLICI SRPSKOJ

Geografski, demografski i ostali znacajni podaci

Republika Srpska je proglašena 09. januara 1992. godine, a kao državni entitet verifikovana je Dejtonskim mirovnim sporazumom i potpisivanjem mira u Parizu 14. decembra 1995, kojim je završen troipogodišnji rat (1992-1995) u Bosni i Hercegovini. Republika Srpska je danas parlamentarna republika sa ogranicenim medunarodnim subjektivitetom. Stoga ona neke svoje interese ostvaruje posredstvom zajednickih organa vlasti na nivou Bosne i Harcegovine kao medunarodno priznate države. Glavni grad je Banja Luka koja sa više od 200.000 stanovnika predstavlja administrativni, privredni i kulturni centar Republike Srpske.

Položaj, velicina i granice

Teritorija Republike Srpske nalazi se izmedju 42°°33' i 45°°16' sjeverne geografske širine, te 16°°11 ' i 19°° 37' istocne geografske dužine. Zauzima manji dio jedinstvenog srpskog etnickog prostora zapadno od Drine, odnosno zahvata sjeverni i istocni dio geoprostora Bosne i Harcegovine. Veliki dio sprskog geoprostora je prema Dejtonskom sporazumu ostao izvan Republike Srpske - dio Krajine, Ozrena, Posavine i Hercegovine, dijelovi Podrinja, sarajevske kotline, te dio Jadranskog primorja. Nije dobila izlaz na more iako joj po svim medjunarodnim konvencijama takav izlaz pripada. Republika Srpska ima površinu od 25053 km kvad. ili 49% teritorije Bosne i Harcegovine na kojoj živi 1.391.503 stanovnika, što je svrstava medju najmanje evropske zemlje.

Granice Republike Srpske su odredene medunarodno priznatom granicom prema SR Jugoslaviji i Republici Hrvatskoj i meduentitetskom granicom prema Federaciji Bosne i Harcegovine. I jedna i druga je uspostavljena bez poštovanja osnovnih principa razgranicenja medu narodima (etnicki, istorijski, prirodno-geografski, funkcionalno-ekonomski, vojnostrateški i dr). U odnosu na površinu svoje teritorije Republika Srpska ima nesrazmjerno duge i nepravilne granice. One su jako izdužene i izlomljene praveci na pojedinim mjestima uske pojaseve (tzv. «džepove») kojima se vežu srpski prostori. Takav najuži i najosetljiviji pojas je onaj oko grada Brcko cija je širina svega 5 km. Ukupna dužina granice Republike Srpske iznosi oko 2170 km, od cega na meduenntitetsku granicu otpada 1080 km. Ako bi teritorija Republike Srpske sa površinom koju ima bila u obliku kruga, ukupna dužina njenih granica bi onda iznosila svega 561 km. To znaci da je koeficijent razudenosti granice 3,6 što je rijetkost u svijetu, i jedino bi se mogla porediti sa Cileom.

Stanovništvo i naselja

U Republici Srpskoj kako je vec istaknuto, živi 1.391.593 stanovnika (1996), te je prosjecna gustina naseljenosti 56 stavnika na km², što je svrstava u red rijetko naseljenih evropskih zemalja. Uz to je, regionalni razmještaj stanovništva veoma neravnomjeran (npr. Hercegovina 20 stan/km² a Posavina i Semberija 150 stan/km²), što predstavlja dodatni problem za ekonomski i ukupni razvoj Republike Srpske.

Još u prošlom vijeku vecinsko stanovništvo u bivšoj SR BiH je bilo pravoslavno (Srbi), što pokazuje i popis iz 1865. godine prikazan u tabeli Popis iz 1971. godine prvi put je pokazao da je izmijenjena etnicka struktura stanovništva bivše SR BiH i da su muslimani u njoj postali relativna vecina (39,6% muslimana, 37,2% Srbi i 20,6% Hrvati).

Tabela stanovništva u B i H za period 1865-1991

Prema popisu iz 1996. godine Srbi cine preko 90% ukupnog stanovništva Republike Srpske, ali tu žive i: Bošnjaci, Hrvati, Cesi, Ukrajinci, Slovaci i drugi. U službenoj upotrebi je srpski jezik i cirilicno pismo. Vecina stanovništva Republike Srpske je pravoslavne vjeroispovjesti, a pored Srpske pravoslavne crkve postoje i druge vjerske zajednice: katolicka, islamska, jevrejska i druge.