|
Kosovo se ne
može odvojiti
Albanci na Kosovu svoj status nisu vezivali za ljudska i gradjanska
prava, nego samo za teritoriju
Piše: Ratko Marković, profesor Pravnog fakulteta u Beogradu
 Kosovo
je od XII veka sastavni deo srednjovekovne srpske države Nemanjića,
kada je ostalo upamćeno po velikoj bitki koja se na njemu vodila
1389. izmedju srpske vojske, predvodjene knezom Lazarom, i turske
vojske, predvodjene carem Muratom.
Ta bitka, jedinstvena po tome što su u njoj poginula oba vladara,
dogadjaj je u čitavoj srpskoj istoriji kojem nema ravna i ona je
ostavila na srpski narod dubok i trajan utisak. Od kosovske bitke
napravljen je u Srba nacionalni simbol, a sećanje na nju vremenom je
preraslo u "pravi kult" (V. Ćorović). U srpskoj narodnoj epskoj
poeziji, o njoj je ispevan poseban, "kosovski ciklus". Vojnom
pobedom Turske nad Srbijom, Kosovo je postalo sastavni deo Turske.
Tako je ostalo sve do balkanskih ratova, kada ga je srpska vojska
oslobodila i vratila u sastav tada Kraljevine Srbije (1912).
Kraljevina Srbija je, ušavši 1918. u sastav Kraljevine Srba, Hrvata
i Slovenaca, prestala da postoji kao samostalna država, postavši
sastavni deo unitarne zajedničke jugoslovenske države.
U Drugom svetskom ratu, posle kapitulacije Kraljevine Jugoslavije (aprila
1941), došlo je do okupacije, komadanja, pripajanja njene teritorije
drugim državama ili stvaranja marionetskih država. Sa prvim uspesima
narodnog oslobodilačkog rata, stvaranjem od okupatora oslobodjene
teritorije, došlo je do izgradnje nove organizacije vlasti, najpre
lokalne (narodnooslobodilački odbori), a potom i centralne (konstituisanjem
AVNOJ-a kao najvišeg organa državne vlasti, novembra 1943). Novu
organizaciju vlasti karakterišu federalizacija zemlje na etničkom
načelu (etnički federalizam) i organizacija centralne vlasti na
načelu primata predstavničkog tela (načelo jedinstva vlasti).
U toj novoj organizaciji vlasti stare države poseban položaj
dobijaju dve teritorijalne jedinice koje su bile sastavni deo
Kraljevine Srbije u vreme stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i
Slovenaca - Vojvodina i Kosovo i Metohija. Iako su te dve
teritorijalne jedinice postale autonomije tek pred kraj narodnog
oslobodilačkog rata (1945), elementi i nagoveštaji njihove buduće
autonomije pojavili su se pre Drugog svetskog rata, u politici KPJ (Komunističke
partije), vodećoj političkoj snazi u stvaranju nove organizacije
vlasti u toku Drugog svetskog rata, prema tzv. nacionalnom pitanju.
Organizaciona mreža KPJ za tadašnju Kraljevinu Jugoslaviju je
obuhvatala i PK KPJ za Vojvodinu i Oblasni komitet KPJ za Kosovo i
Metohiju. I toku Drugog svetskog rata, u vreme pre i u toku
stvaranja centralne organizacije vlasti, stvoren je oktobra 1942.
Glavni narodnooslobodilački odbor za Vojvodinu, dok je Oblasni
narodnooslobodilački odbor Kosova i Metohije osnovan krajem 1943. i
početkom 1944. na prvoj oblasnoj konferenciji (zasedanju)
Narodnooslobodilačkog odbora za Kosovo i Metohiju.
Novo privremeno uredjenje centralne državne vlasti (DFJ)
uspostavljeno je odlukama donesenim na Drugom zasedanju AVNOJ-a, na
osnovu kojih se Jugoslavija konstituiše na načelu suverenosti (samoopredeljenja)
jugoslovenskih naroda, pa se u tom cilju "izgradjuje i izgradiće se"
na federalnom načelu, "koje će obezbediti punu ravnopravnost Srba,
Hrvata, Slovenaca, Makedonaca i Crnogoraca, odnosno naroda Srbije,
Hrvatske, Slovenije, Makedonije, Crne Gore i Bosne i Hercegovine". U
tom osnivačkom aktu federalne Jugoslavije (druge Jugoslavije)
izričito stoji da će u cilju ostvarivanja suverenosti jugoslovenskih
naroda (navedeno je kojih) Jugoslavija biti federalna država,
konstituisana od šest federalnih jedinica (navedeno je kojih).
Njome je uspostavljena federalna struktura do tada unitarne države
Jugoslavije (prva Jugoslavija). U njoj je dalje rečeno (tačka 4.
Odluke o izgradnji Jugoslavije na federativnom principu) da će
pripadnici drugih naroda, koji žive u Jugoslaviji, a u Odluci nisu
navedeni (nejugoslovenski narodi) imati položaj nacionalnih manjina,
a da "nacionalnim manjinama obezbediće se sva nacionalna prava". Dok
jugoslovenski narodi imaju pravo na samoopredeljenje, nacionalnim
manjinama se priznaju sva nacionalna prava (isključujući pravo na
samoopredeljenje). I pošto dve, već konstituisane autonomne
jedinice, Vojvodina i Kosovo i Metohija, nisu bile federalne
jedinice koje tvore federalnu Jugoslaviju, one su se sopstvenim
odlukama, koje je potvrdio centralni državni organ (AVNOJ, odnosno
njegovo Predsedništvo) "priključile" federalnoj jedinici Srbiji što
je, inače, potpuno neodgovarajuća reč, jer su obe već bile
"uključene" u jedinstvenu teritoriju Kraljevine Srbije u vreme kada
je ova, zajedno sa Državom Slovenaca, Hrvata i Srba (austrougarskih
Jugoslovena), stvorila zajedničku državu, Kraljevinu Srba, Hrvata i
Slovenaca (od 1929. Kraljevinu Jugoslaviju), u kojoj nisu imale
svojstvo posebnih teritorijalnih jedinica. No, pošto pomenute odluke
imaju za konstituisanje autonomnih jedinica samo politički značaj,
značaj jedne političke izjave (želje) da se zadrži autonomni status,
ovakav prigovor se može i zanemariti. Na osnovu te dve odluke tih
teritorijalnih jedinica, Predsedništvo Narodne skupštine Srbije
donelo je 1. odnosno 3. septembra 1945. Zakon o Autonomnoj
Kosovsko-metohijskoj oblasti i Zakon o ustanovljenju Autonomne
Pokrajine Vojvodine. Tek tada je Kosovo i Metohija (Vojvodina je to
bila i ranije, dok je bila u sastavu Austro-Ugarske) od geografskog
(oblast u slivu Sitnice, izmedju Šara i Rogozne) prvi put postalo
političko-administrativna jedinica (celina) teritorijalne podele
federalne jedinice Srbije (NR Srbije).Ta dva zakona, kao i kasnije
doneseni Ustav FNRJ od 1946. i Ustav NR Srbije od 1947, imaju pravno
konstitutivni značaj za konstituisanje autonomnih jedinica u Srbiji.
U federalnoj Jugoslaviji i kasnije, sve vreme njenog postojanja,
autonomne jedinice postojale su samo u Srbiji, i to one dve iste
ustanovljene 1945.
Autonomija Kosova i Metohije (Kosova) prošla je tri perioda. Prvi
obuhvata razdoblje 1946-1968, drugi 1968-1990, treći 1990-1999. U
prvom periodu Kosovo i Metohija ima položaj jedinice regionalne
decentralizacije standardnog tipa u okviru Republike Srbije, u
drugom, pored ovog, sada znatno razvijenijeg svojstva, dobija i
svojstvo konstitutivnog elementa jugoslovenske federacije, dok se u
trećem postepeno (posle Ustava SR Jugoslavije od 1992) gubi drugo
svojstvo, a prvo se redukuje na klasičnu meru regionalne autonomije
kakva postoji u zemljama sa razvijenom regionalnom decentralizacijom
(Italija i Španija). Posle 1999. Kosovo gubi autonomiju i dolazi pod
protektorat Ujedinjenih nacija.
U prvom periodu Kosovo i Metohija, za razliku od Vojvodine, koja ima
status autonomne pokrajine, ima status autonomne oblasti (do 1963),
što podrazumeva nešto manji stepen autonomnih prava. Prema Ustavu
FNRJ od 1946, njegov autonomni delokrug se odredjuje Ustavom NR
Srbije, a njegov najviši opšti pravni akt, statut, potvrdjuje
Narodna skupština Srbije. Njegovi organi (predstavničko telo,
izvršni i upravni organi) odredjeni su Ustavom FNRJ i Ustavom NR
Srbije. Ustavni zakon od 1953. je nešto povisio autonomiju Kosova i
Metohije (predvideo je da samostalno donosi svoj statut), premda je
zadržao rešenje Ustava FNRJ od 1946. da se njegov autonomni delokrug
("samoupravna prava") odredjuje republičkim ustavom. Ustavom Srbije
se propisuju i osnovi organizacije i nadležnosti organa vlasti
Autonomne Kosovsko-metohijske oblasti, pa se zato čini sasvim
utemeljenom tvrdnja najvećeg autoriteta u nauci ustavnog prava toga
vremena, prof. Jovana DJordjevića, da je republički ustav "konkretni
pravni osnov autonomnih jedinica i osnovni zakon o njihovom statusu
i organizaciji", a da je statut "samo dopunski ustav" te autonomne
oblasti. Još dalje je u tom vezivanju Kosova i Metohije za
republički ustav i za republičku ustavnost otišao Ustav SFRJ od
1963, koji je prvi put izjednačio položaj obe autonomne jedinice
(posle 18 godina od njihovog nastanka) i isto ih nazvao ("autonomne
pokrajine"). Taj ustav bio je jedinstven i po tome što je
konstituisanje autonomnih jedinica postavio kao otvoren proces,
predvidevši da svaka republika "može na područjima od posebnog
nacionalnog sastava ili na područjima s drugim osobenostima, na
osnovu volje stanovništva tih područja, ustavom obrazovati autonomne
pokrajine", s tim što obrazovanje, odnosno ukidanje autonomne
pokrajine stupa na snagu kad se potvrdi u Ustavu Jugoslavije. Prema
tom ustavu, teritoriju autonomne pokrajine utvrdjuje republika
svojim zakonom, a njime je još ukinuta sudska autonomija autonomnoj
pokrajini Vojvodini (Kosovo i Metohija je kao autonomna oblast nije
ni imalo), dok je Ustav SR Srbije od 1963. predvideo da Vrhovni sud
Srbije ima odeljenja u Novom Sadu i Prištini, koja za teritoriju
autonomnih pokrajina vrše poslove iz nadležnosti Vrhovnog suda
Srbije, a da pokrajinskog javnog tužioca postavlja javni tužilac
Srbije.
Drugi period u razvoju autonomije Kosova i Metohije otpočinje 1968.
amandmanima na Ustav SFRJ i Ustav SR Srbije i traje koliko i prvi
period (nešto više od 22 godine). Autonomna pokrajina je tada
postala "socijalistička autonomna pokrajina", a Kosovo i Metohija je
postalo "Kosovo". U ustavnom amandmanu od 1968, u kojem je odredjena
struktura jugoslovenske federacije (VII), prvi put se kao element te
strukture spominju i autonomne pokrajine, koje su u sastavu
Republike Srbije, jedne od šest federalnih jedinica. Ta odredba
poslužila je ustavnim amandmanima od 1971. i Ustavu SFRJ od 1974.
kao osnov za uključivanje dve autonomne pokrajine u sastav i
odlučivanje federalnih organa, tj. za dobijanje svojstva
"konstitutivnog (sačinjavajućeg) elementa jugoslovenske federacije".
Autonomija Kosova i Metohije tada je značajno bila osnažena (kao i
Vojvodine). Prvi put se autonomni delokrug Kosova utvrdjuje njegovim
sopstvenim aktom, ustavnim zakonom, u skladu sa načelima Ustava
Jugoslavije i Ustavom Srbije, dok federacija štiti njegova Ustavom
utvrdjena prava i dužnosti. Još je utvrdjeno da se teritorija Kosova
ne može menjati bez saglasnosti njegove skupštine. Kosovo dobija i
pravosudnu autonomiju, oličenu u vrhovnom sudu i drugim pravosudnim
organima, s tim što njegov vrhovni sud vrši za teritoriju Kosova
prava i dužnosti Vrhovnog suda Srbije. Ustavnim zakonom Kosova može
se, u skladu sa Ustavom Srbije, odrediti da taj vrhovni sud Kosova
ocenjuje saglasnost propisa Kosova sa ustavnim zakonom i drugim
zakonima Kosova, što je začetak ustavnog sudstva na Kosovu. Kosovu
se prvi put daje pravo da preko svoje skupštine i izvršnog veća
pokreće pred Ustavnim sudom Jugoslavije postupak za ocenjivanje
ustavnosti i zakonitosti.
Suštinski će Kosovo biti izjednačeno sa republikama, iako je sve
vreme u sastavu jedne od njih, Republike Srbije, ustavnim
amandmanima od 1971. i Ustavom SFRJ od 1974. Dva su osnovna obeležja
ovih akata u vezi sa ustavnim položajem Kosova. Prvo je potiskivanje
nadležnosti Srbije na prostor izvan pokrajina, tj. Kosova i
Vojvodine. Drugo je zaokruživanje državnosti pokrajina, Kosova i
Vojvodine, pokrajinskim zakonodavstvom i metodom rada pokrajinskih
organa. Kosovo je dobilo iste funkcije vlasti kao i Srbija
(republika), imalo je istu nomenklaturu pravnih akata kao i Srbija,
i iste organe kao i Srbija, a u federaciji je imalo posebnu
delegaciju, isto kao i Srbija (manju po broju članova od Srbije, ali
jednakog glasa kao i delegacija Srbije). Ipak, Kosovo nije imalo u
celini iste nadležnosti kao i Srbija, a naime nije imalo one
nadležnosti za koje je Ustavom Srbije bilo predvidjeno da ih u
interesu Republike kao celine vrši Srbija, što je i suštinska
razlika izmedju Srbije kao Republike i Kosova kao pokrajine.
Formalna razlika je da je Srbija imala svojstvo države, a Kosovo
autonomne zajednice. Kosovo je dobilo pravo na vlastiti ustav i, s
tim pravom u vezi, poseban ustavni sud.
Najveći apsurd ovakvog položaja Kosova je što Srbija nije mogla
promeniti svoj vlastiti ustav bez saglasnosti Kosova (njegove
skupštine) i što su na teritoriji Kosova njegovi zakoni bili
pravilo, a izuzetak su bili zakoni Srbije. Takvi zakoni Srbije, sa
važnošću na celoj njenoj teritoriji, uključivši i obe pokrajine,
mogli su se donositi samo u oblastima navedenim u Ustavu Srbije (pri
čemu su te oblasti bile odredjene "kaučuk pojmovima", što je
otežavalo donošenje takvih zakona). Inače, najveći broj zakona
Srbije važio je na teritoriji Srbije bez pokrajina ("uža Srbija").
Apsurd je i što je Kosovo u jugoslovenskoj federaciji predstavljeno
neposredno i što u vršenju nadležnosti federalnih organa učestvuje
neposredno, a ne preko Srbije u čijem je sastavu. Time se "preskače"
republika u čijem je sastavu pokrajina i direktno se stiže u
federaciju, kao da je pokrajina entitet nezavisan od Republike
Srbije. Uz to su se u federalnim organima najvažnije nadležnosti
federacije obavljale jednoglasnošću predstavnika republika i
pokrajina u njima ("konsenzusom"). Na taj način je Srbija u
federaciji predstavljena samo područjem na kojem nisu bile pokrajine
("van teritorije pokrajina"). Srbija se tako sve više identifikovala
sa užim područjem i sve manje se pravila razlika izmedju nje i
autonomnih pokrajina, čime je izvršena dekompozicija Srbije. Srbija
je postala manje od republike (federalne jedinice), a Kosovo (i
Vojvodina) mnogo više od autonomne jedinice. U stvari, u odnosu
izmedju Srbije i njenih pokrajina preslikana su rešenja iz Ustava
Jugoslavije, tako da je teže bilo promeniti Ustav Srbije, koja nije
bila federacija, nego ustav bilo koje federacije u svetu. Na taj
način, Kosovo je postalo corpus separatum u okviru Srbije, ono je
bilo neka vrsta republike u republici (status in statu).
Sve je to značilo udaljavanje od prvobitnog smisla autonomije u
vreme kada je ona bila uspostavljena. Taj smisao sastojao se u
izražavanju specifičnosti autonomnog područja, a ne u zaokruživanju
njegove državnosti. A da se kasnije htelo ovo drugo vidi se i po
tome što su u Srbiji u mnogim oblastima postojala tri potpuno
identična zakona (jedan republički i dva pokrajinska). To je
dovodilo do pravne podeljenosti Srbije. U njoj se sve potpunije
zaokružuju tri posebna zakonodavna sistema, zbog čega je sve teže
tretirati je kao jedinstveno pravno područje. Doveden je u pitanje i
integritet i homogenost privrednog prostora Republike Srbije kao
celine i otvoren je proces postojanja više nepovezanih područja
unutar Srbije. Rečju, otvorilo se pitanje ne samo da li Srbija kao
država (ustavna definicija republike) postoji na celoj svojoj
teritoriji, nego da li uopšte postoji kao država. A s obzirom na
izražene tendencije slabljenja jedinstva Srbije kao celine i na sve
izrazitije diferenciranje tri odvojena područja u njoj, slabo ili
samo formalno medjusobno povezana, otvorilo se time i pitanje da li
srpski narod, ravnopravno sa drugim narodima Jugoslavije, ostvaruje
svoje istorijsko pravo na nacionalnu državu u okviru jugoslovenske
federacije, u čijoj je osnovi pravo jugoslovenskih naroda na
nacionalno samoopredeljenje.
Radi ublažavanja svih ovih apsurda i anomalija, a u okviru ustavne
koncepcije pokrajine od 1974 (ukazana dvostrukost bića pokrajine -
autonomni status ostvaruje u Srbiji, a neposredno se vezuje za
federaciju), usledili su ustavni amandmani od 1989 (IX-XLIX), a
potom je, radi njihovog potpunog uklanjanja donesen Ustav Republike
Srbije 1990, kojim otpočinje treći period u razvoju autonomije na
Kosovu i Metohiji. Pošto glavni cilj ustavnih amandmana nije bio da
se redefiniše položaj pokrajine (Kosova) u ustavnom uredjenju
Srbije, nego da se stvore pravne pretpostavke za novi sistem
privredjivanja, od ukupno 41 ustavnih amandmana, koliko ih je
doneseno 1989, svega se njih pet dotiču ustavnog položaja pokrajine.
Ustavne i političke borbe tada vodjene sublimisane su u ustavnom
amandmanu XLVII, u kojem je otklonjen ustavnopravni veto pokrajine
na promenu Ustava Srbije. Srbija je tako, kao i ostalih pet
republika, najzad postala (posle 15 godina), u granicama Ustava
Jugoslavije, vršilac ustavotvorne vlasti. Tim ustavnim amandmanima
ni u čemu nije bio povredjen Ustav Jugoslavije, što je Ustavni sud
Jugoslavije i konstatovao 1990. u svom mišljenju, kada su ustavni
amandmani svih šest republika i obe autonomne pokrajine bili predmet
ocene ustavnosti tog suda, tj. da li su u suprotnosti s Ustavom
Jugoslavije ili nisu (Ustavni sud je bio mišljenja da su u tri
odredbe, koje nemaju za predmet položaj pokrajine, ustavni amandmani
Srbije bili u suprotnosti s Ustavom SFRJ).
Zbog toga je krajnje proizvoljna i namenjena isključivo političkoj
upotrebi tvrdnja o ukidanju autonomije pokrajine, posebno Kosova,
ustavnim amandmanima od 1989. Ta i u svetu uspešno plasirana fama o
"ukidanju autonomije Kosova" 1989. bila je glavni razlog izraženog
nezadovoljstva albanskog stanovništva na Kosovu. Politički vodji
Albanaca uvek su stavljali znak jednakosti izmedju autonomije Kosova
i nacionalnih prava Albanaca, za njih je kosovsko pitanje bilo uvek
isto što i albansko pitanje. Albanci na Kosovu svoj status nisu
vezivali za ljudska i gradjanska prava, nego samo za teritoriju, za
stepen autonomije Kosova od Srbije. Njihovo shvatanje je da će
ljudska i gradjanska prava Albanaca biti potpuno ostvarena tek kad
Kosovo bude nezavisna albanska država (floskula o "gradjanima
Kosova" i o "narodu Kosova" samo je mimikrija tog osnovnog
shvatanja). Otuda njihovo uporno insistiranje, uprkos važećem
federalnom ustavu, da Kosovo ima po tom ustavu svojstvo federalne
jedinice u okviru Jugoslavije, a ne autonomne jedinice u okviru
Srbije i da Albanci imaju svojstvo naroda u Jugoslaviji, a ne
narodnosti (nacionalne manjine), jer su samo tako, kako se pokazalo,
u povoljnim spoljnim uslovima, mogli ostvariti svoje pravo na
samoopredeljenje, koje se kod njih uvek redukovalo na prostu
secesiju. Otuda je u osvit secesije četiri republike od federalne
Jugoslavije, krnja skupština Kosova, sastavljena od 111 Albanaca
donela 1990. Ustavnu deklaraciju o Kosovu kao samostalnoj i
ravnopravnoj jedinici u okviru federacije (konfederacije)
Jugoslavije kao ravnopravnog subjekta sa ostalim jedinicama u
federaciji (konfederaciji), kojom je izvršena jednostrana promena
ustavnog bića autonomne pokrajine Kosovo. Ta deklaracija je bila
predmet ocene ustavnosti Ustavnog suda Jugoslavije. U odluci
("Službeni list SFRJ", br. 37/91) kojom je tu deklaraciju poništio
Ustavni sud Jugoslavije dao je sledeće obrazloženje: "Ustavni sud
smatra da nije u skladu sa Ustavom SFRJ da se albanska narodnost na
Kosovu proglašava narodom Jugoslavije, jer, po Ustavu SFRJ, Albanci
na Kosovu su narodnost, i, kao narodnost, ne mogu koristiti pravo na
samoopredeljenje i proglašavati SAP Kosovo federalnom jedinicom kao
što su to republike, budući da, po Ustavu SFRJ, pravo na
samoopredeljenje imaju samo narodi Jugoslavije, a ne i narodnosti."
Na osnovu ove svojevrsne "Deklaracije nezavisnosti", krnja albanska
skupština donela je u Kačaniku Ustav Republike Kosova ("Kačanički
ustav"), u čijoj preambuli stoji da "Albanski narod Republike Kosovo
u punoj saglasnosti sa načelima demokratije i ravnopravnosti, na
osnovu prava na samoopredeljenje do otcepljenja, jamči sva ljudska i
gradjanska prava svim gradjanima". I iz ove odredbe jasno proizlazi
da se "Republika Kosovo" shvata kao država Albanaca, albanskog
naroda.
Oba ova akta odmetničke skupštine kosovskih Albanaca, kojima je
Srbija trebalo da bude stavljena pred svršen čin, doneseni su pre
nego što je donesen Ustav Republike Srbije od 1990. Kao reakcija na
njih, usledio je Zakon o prestanku rada Skupštine SAP Kosovo i
Izvršnog veća Skupštine SAP Kosovo do daljeg, a ubrzo potom i Zakon
o prestanku rada Predsedništva SAP Kosovo.
Ustav Republike Srbije od 1990. sveo je autonomiju Kosova i Metohije
u razumne okvire. Ta autonomija je institucionalna pogodnost
gradjana na tom području da samostalno odlučuju o svojim
posebnostima, u okviru svog autonomnog delokruga i preko svojih
organa. Autonomni delokrug je utvrdjen u Ustavu (član 109), u kojem
su samo naznačeni organi autonomne pokrajine (skupština, izvršno
veće i organi uprave, dok će potpune propise o njima sadržati
statut, kao najviši pravni akt autonomne pokrajine kojim se na
osnovu Ustava (ne i zakona) utvrdjuju nadležnosti autonomne
pokrajine, izbor, organizacija i rad njenih organa i druga pitanja
od interesa za autonomnu pokrajinu. Statut donosi skupština
pokrajine, uz prethodnu saglasnost Narodne skupštine. Teritorija
autonomne pokrajine utvrdjuje se zakonom. U vezi s položajem
pokrajine u federaciji važile su i dalje odredbe Ustava SFRJ od
1974, pošto je reč o materiji federalnog ustava, sve dok je ta
federacija postojala (do 1992). Dakle, Kosovo i Metohija je prema
Ustavu Srbije od 1990, autonomna jedinica u okviru države Srbije, a
ne suparnička država Srbiji, koja bi samo formalno bila u njenom
sastavu dok se ne steknu spoljni i unutrašnji uslovi za jednostranu
secesiju.
Kao reakcija na Ustav Srbije od 1990. Albanci su najpre pribegli
bojkotu državnih institucija i javnih službi, kao i važećeg ustavnog
poretka na Kosovu i Metohiji, izgradivši paralelnu mrežu svojih
institucija i javnih službi, na osnovu svojih propisa. Ipak,
narastajuće nacionalne napetosti izmedju Albanaca, na jednoj, i
nealbanskog stanovništva, pre svega Srba, na drugoj strani, dovele
su do oružanog sukoba, najpre u obliku pojedinačnih napada tzv.
Oslobodilačke vojske Kosova (OVK) na pripadnike policije i gradjane
srpske i ostalih nealbanskih nacionalnosti, a potom, od početka
1998, i do otvorenog sukoba snaga državne policije i Oslobodilačke
vojske Kosova. Na to je usledila intervencija tzv. Kontakt grupe
(Sjedinjene Države, Britanija, Nemačka, Francuska, Italija, Rusija)
za pronalaženje mirnog rešenja, koje je trebalo da se postigne u
razgovorima izmedju državne delegacije Srbije i delegacije
kosmetskih Albanaca u Rambujeu, uz posredovanje pregovaračke
"trojke", koju je imenovala Kontakt grupa. Pošto u Rambujeu nije
bilo nikakvih razgovora izmedju dve delegacije, nego jednostrani
diktat i ultimatum Kontakt grupe, u stvari Sjedinjenih Država,
izostao je svaki sporazum, u smislu saglasne volje dveju delegacija.
Usledila je agresija NATO na Srbiju bombardovanjem koje je trajalo
11 nedelja, prihvatanje od strane Srbije plana Černomirdin-Ahtisari
za obustavljanje bombardovanja i usvajanje rezolucije u Savetu
bezbednosti Ujedinjenih nacija, u kojoj je potvrdjena "privrženost
svih država članica suverenitetu i teritorijalnom integritetu SR
Jugoslavije i drugih država regiona, kako je navedeno u Helsinškom
dokumentu", s tim što je do odluke Saveta bezbednosti o konačnom
statusu Kosova i Metohije u toj srpskoj pokrajini uspostavljena
civilna i vojna uprava Ujedinjenih nacija.
|
